J. Sroczyński dla WuW nr 12/2009 – Wysokie kary pieniężne dla PKP CARGO nałożone przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Kolejowa spółka towarowa PKP CARGO po raz kolejny została uznana za winną nadużywania pozycji dominującej. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów („UOKiK”) wydała decyzję zakazującą koncentracji oraz nałożyła karę pieniężną w wysokości 60 mln złotych (blisko 15 mln euro). UOKiK zakwestionował stosowany przez PKP CARGO system kontraktowania, polegający na odmawianiu konkurencyjnym klientom (spedytorom prowadzącym własne pociągi) wyższych rabatów. Praktyka ta została uznana za dyskryminującą konkurentów w stosunku do spedytorów niekonkurujących, którzy otrzymywali lepsze warunki handlowe. PKP CARGO twierdziło, że konkurenci korzystali z systemu rabatów. Polegało to na zlecaniu PKP CARGO rozproszonych, wysokokosztowych przewozów towarów. Następnie konkurencyjni spedytorzy oferowali odbiorcom przemysłowym PKP CARGO niższe ceny na bardziej lukratywnych trasach obsługiwanych przez własne pociągi. W ten sposób, zdaniem PKP CARGO, konkurenci w sposób nieuzasadniony budowali swój potencjał rynkowy, a wprowadzone środki miały temu procesowi zapobiec. PKP CARGO podnosiło argumenty, że zasada równego traktowania nie obejmuje konkurentów, którzy rozwijają się kosztem dominanta. UOKiK nie zgodził się z takim podejściem i podkreślił antykonkurencyjny, wykluczający wpływ praktyk stosowanych przez PKP CARGO. Wysokość kary została ustalona przy uwzględnieniu powtarzalności naruszeń PKP CARGO. W ciągu ostatnich kilku lat PKP CARGO otrzymało kilka innych decyzji zakazowych z karami pieniężnymi na łączną kwotę prawie 80 mln zł, z których część już się uprawomocniła.

PKP CARGO posiada silną pozycję dominującą w Polsce, jej udział w rynku wynosi obecnie 70%, choć w ciągu ostatniej dekady stale odchodził od pełnego monopolu. Jest trzecim co do wielkości kolejowym przewoźnikiem towarowym w Europie i drugim w Unii Europejskiej.

Narodowy Fundusz Zdrowia („NFZ”) jest podmiotem dominującym na polskim rynku usług zdrowotnych. Funkcjonowanie publicznego systemu ochrony zdrowia w Polsce polega na zawieraniu umów pomiędzy NFZ a podmiotami świadczącymi usługi medyczne, takimi jak szpitale, przychodnie, indywidualne praktyki lekarskie itp. Przed podpisaniem takich umów NFZ organizuje przetargi. Prezes UOKiK zakwestionowała warunek tzw. „ciągłości”, stosowany w takich przetargach wobec oferentów, którzy w przeszłości współpracowali z NFZ. Oferenci ci otrzymywali dodatkowe punkty w procesie oceny przez NFZ złożonych ofert. Metoda ta była dyskryminująca dla nowych uczestników rynku, którzy nie mogli wykazać się taką stałej współpracy. UOKiK nałożył na NFZ karę w wysokości blisko 270 tys. euro.

ZAiKS, polska organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, po raz kolejny został uznany za winnego naruszenia konkurencji. Prezes UOKiK zbadała warunki wypowiadania umów zawartych przez ZAiKS z twórcami, w związku z powierzeniem zbiorowego zarządzania prawami autorskimi twórców. UOKiK zakwestionował 5-letnią klauzulę wypowiedzenia, stwierdzając, że ma ona antykonkurencyjne skutki, gdyż uniemożliwia twórcom wybór innej organizacji zbiorowego zarządzania w tak długim okresie oraz stwarza bariery rozwojowe na niekorzyść konkurencyjnych organizacji zbiorowego zarządzania. ZAiKS posiada silnie dominującą pozycję wśród takich organizacji. Kara nałożona przez UOKiK nie przekracza 100 tys. euro.

J. Sroczyński, Wirtschaft und Wettbewerb. Developments in national competition law, nr 12/2009.