J. Sroczyński dla WuW nr 12/2010 – Postępowania Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko PKN Orlen i ZAiKS
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów („UOKiK”) wydała decyzję zakazującą stosowania praktyk ograniczających konkurencję wobec wiodącego polskiego producenta ropy naftowej, PKN Orlen, oraz dwóch przedsiębiorców prowadzących tzw. stacje patronackie. UOKiK zakwestionował postanowienia umów dystrybucyjnych, które zastrzegały na rzecz PKN Orlen prawo do ustalania cen sprzedaży benzyn na obu stacjach. Praktyka utrzymywania cen odsprzedaży została uznana za sprzeczną z przepisami polskiego prawa antymonopolowego, które zakazuje ustalania cen, uznawanych za drastyczne ograniczenie konkurencji. Oznacza to, że UOKiK nie musiał brać pod uwagę tego, czy i w jakim zakresie dane porozumienie było faktycznie realizowane oraz czy spełniało swój cel lub wywoływało jakikolwiek skutek. UOKiK podkreślił, że wertykalne ustalanie cen jest zawsze negatywne dla konsumentów, ponieważ ogranicza im możliwość wyboru pomiędzy ofertami zróżnicowanymi pod względem ceny i jakości.
Kara nałożona na PKN Orlen przekracza 12,5 mln euro. Decyzja UOKiK nie jest ostateczna i przysługuje od niej odwołanie do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Wiodąca polska organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, ZAiKS, zawiera umowy z twórcami i innymi osobami uprawnionymi do egzekwowania praw autorskich. ZAiKS sprawuje zbiorowy zarząd prawami autorskimi, w ramach którego pobiera opłaty od podmiotów korzystających z tych praw, takich jak firmy medialne czy wydawcy. Następnie rozdziela pobrane opłaty pomiędzy swoich kontrahentów. UOKiK zbadał treść umów o zbiorowe zarządzanie zawartych przez ZAiKS i zakwestionował stosowaną klauzulę wypowiedzenia. W szczególności UOKiK zakwestionował długość okresu wypowiedzenia, określonego jako sześć miesięcy ze skutkiem na koniec roku kalendarzowego. Oznacza to, że w niektórych przypadkach czas pomiędzy złożeniem wypowiedzenia przez twórcę a ostatecznym terminem rozwiązania umowy mógł wynosić prawie półtora roku. UOKiK wyraził opinię, że tak długi okres może prowadzić do ograniczenia konkurencji na rynku zbiorowego zarządzania prawami autorskimi do utworów muzycznych i tekstowo-muzycznych. Związani umowami z ZAiKS twórcy nie mogli wybrać innej, tj. niekolektywnej formy zarządzania prawami autorskimi. Ponadto, twórcy zostali w znacznym stopniu pozbawieni możliwości przyjmowania alternatywnych, konkurencyjnych ofert innych organizacji zbiorowego zarządzania. W efekcie, taka petryfikacja rynku spowodowała istotne bariery wejścia na rynek dla konkurencyjnych organizacji zbiorowego zarządzania.
ZAiKS postanowił wyeliminować prawdopodobną groźbę wydania decyzji zakazującej i nałożenia kar pieniężnych poprzez podjęcie zobowiązań wobec regulatora. ZAiKS zobowiązał się do zmiany klauzul wypowiedzenia w umowach do 31 grudnia 2010 roku. Nowy okres wypowiedzenia zostanie skrócony do trzech miesięcy, ze skutkiem na każde półrocze kalendarzowe. UOKiK zaakceptował to zobowiązanie i nie nałożył kary.
UOKiK przyjął to zobowiązanie i nie nałożył na ZAiKS kary pieniężnej. Postępowanie UOKiK prowadzone było na podstawie polskiej ustawy antymonopolowej w związku z art. 102 TFUE. Prawo unijne miało zastosowanie z uwagi na wpływ praktyki ZAiKS na handel między państwami członkowskimi, z uwagi na zamknięcie rynku polskiego dla innych europejskich organizacji zbiorowego zarządzania. Ostateczna decyzja UOKiK została wydana w porozumieniu z Komisją Europejską.
UOKiK przekazał do konsultacji projekt wytycznych w sprawie koncentracji, które mają ułatwić przygotowanie zgłoszeń koncentracji. UOKiK zakłada, że wytyczne przyczynią się do usprawnienia, a tym samym przyspieszenia procesu decyzyjnego. Wszystkie zainteresowane strony zostały zaproszone do zgłaszania uwag do wytycznych do dnia 30 września 2010 roku. Jednocześnie UOKiK poinformował, że średnioroczny napływ zgłoszeń koncentracji przekracza 100.
J. Sroczyński, Wirtschaft und Wettbewerb. Developments in national competition law, nr 12/2010.
