J. Sroczyński dla WuW nr 6/2009 – Wytyczne UOKiK w sprawie karania za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów

W dniu 2 marca 2009 r. polski organ ochrony konkurencji, UOKiK, opublikował pierwsze wytyczne w sprawie polityki karania za praktyki naruszające zbiorowe interesy konsumentów. Zakazane praktyki obejmują stosowanie zarejestrowanych, niezgodnych z prawem klauzul umownych, dezinformowanie konsumentów oraz nieuczciwe praktyki biznesowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Zgodnie z ustawą antymonopolową Prezes UOKiK jest uprawniony do wydawania decyzji administracyjnych na korzyść pokrzywdzonych grup konsumentów oraz nakładania na podmioty naruszające przepisy kar pieniężnych w takiej samej maksymalnej wysokości, jak w przypadku naruszeń z art. 81 i 82, tj. do 10% rocznego obrotu.

Ustalając wysokość kary, UOKiK powinien w pierwszej kolejności ustalić tzw. kwotę bazową. Naruszenie będzie „ważone” pod kątem jego znaczenia dla konsumentów w zależności od tego, czy zostało popełnione przed zawarciem umowy (od 0,02% do 0,3% obrotu), w trakcie zawierania umowy (od 0,05% do 0,6% obrotu), czy w trakcie wykonywania umowy (od 0,1% do 0,7% obrotu). Stosowanie zarejestrowanych klauzul niedozwolonych będzie wyceniane od 0,02% do 0,1% za każdą klauzulę, z ograniczeniem do 0,6% obrotu.

Kwota bazowa może zostać podwyższona lub obniżona, odpowiednio, na podstawie okoliczności obciążających lub łagodzących. Okoliczności obciążające obejmują umyślne i powtarzające się naruszenia, znaczne korzyści dla osób naruszających przepisy oraz duży zasięg terytorialny. Kwota podstawowa może zostać odpowiednio podwyższona, nawet dwukrotnie, w przypadku kumulacji okoliczności obciążających. Okoliczności łagodzące to zaprzestanie stosowania niedozwolonej praktyki, aktywna współpraca z UOKiK, dobrowolne naprawienie szkody poniesionej przez konsumentów. Wynikające z tego obniżenie kwoty bazowej może wynosić od 10% do 30%. Kary mogą być również podwyższane w oparciu o nadzwyczajne kryteria, takie jak wyjątkowa szkodliwość lub wielokrotna powtarzalność, pod warunkiem, że ich ostateczna wysokość nie przekroczy ustawowego 10% obrotu.

Wytyczne nie stanowią formalnego aktu prawnego, lecz będą stosowane „jednostronnie” przez regulatora przy obliczaniu faktycznych wysokości kar. Przedsiębiorcy mogą więc cieszyć się większą pewnością i przejrzystością co do przewidywanych sankcji finansowych za niedozwolone praktyki.

J. Sroczyński, Wirtschaft und Wettbewerb. Developments in national competition law, nr 6/2009.